مباح دنيا مشغول بوده است . لذا به سبب خالى بودن اين خزانه سخت دچار حسرت و اندوه مىشود و از اين غبنى كه دامنگير او شده به كسى مىماند كه در به دست آوردن سود بسيار و قلمرو وسيع قدرت داشته باشد ليكن سستى ورزد و سهل انگارى كند تا آنها را از دست بدهد ؛ و اين حسرت و زيان تو را بس خواهد بود . به همين گونه خزاين سرتاسر اوقات عمرش را به وى عرضه مىكنند ؛ بنابراين او بايد به نفس خود بگويد : امروز بكوش تا خزاين خود را آباد كنى و آنها را از گنجهايى كه اسباب پادشاهى تو است تهى نگذارى به تنبلى و تن آسايى رو نياورى مبادا درجاتى از عليّين را از دست دهى و ديگران بدانها برسند و دريغ و افسوس آنها براى تو باقى بماند به طورى كه از تو جدا نشود اگر چه به بهشت روى ، چه درد غبن و حسرت هر چند كمتر از سوز آتش است ، ليكن تحمل پذير نيست . يكى از پيشينيان گفته است : فرض كن گنهكار بخشوده شود آيا اين نيست كه ثواب نيكوكار از او فوت شده است ؟ و اين سخن به غبن و حسرت انسان اشاره دارد ، خداوند فرموده است : يَوْمَ يَجْمَعُكُمْ لِيَوْمِ الْجَمْعِ ذلِكَ يَوْمُ التَّغابُنِ « 1 » . آنچه گفته شد وصيتى است كه او در اوقات خويش به نفس خود مىكند ، پس از آن بايد وصيتش را به اعضاى هفتگانه خويش از سر گيرد ، و آنها عبارتند از : چشم ، گوش ، زبان ، شكم ، فرج ، دست و پا ، و آنها را به دست نفس بسپارد چه آنها در اين تجارت رعايا و خدمتگزار اويند ، و اعمال اين سوداگرى به وسيلهء آنها به انجام و اتمام مىرسد ، جهنم داراى هفت در است و براى هر درى گروه معينى از مردم تقسيم شده‌اند ، و اين درها براى كسانى تعيين گرديده‌اند كه با اعضاى مذكور خدا را نافرمانى كرده‌اند لذا ، به نفس خود بايد سفارش كند كه آنها را از معصيت خدا نگهدارد . امّا چشم را از نگاه به عورت مسلمانان ، و صورت نامحرم باز دارد ، و به ديدهء حقارت به مسلمانى ننگرد بلكه از نگاه به هر چيز زايدى كه از نظر كردن به آن بى نياز است خوددارى كند ؛ چه خداوند از نگاههاى زايد بنده بازخواست مىكند چنان كه از سخنان زايد بازخواست خواهد كرد . سپس هنگامى كه چشم را از اين نگاهها بازداشت بدان بسنده نكند بلكه آن را در چيزهايى به كار گيرد كه تجارت و سود او در آن‌هاست و براى آن آفريده شده است . و آنها عبارتند از نظر كردن به شگفتيهاى صنع خداوند با ديدهء عبرت ، نگاه كردن به كارهاى خوب تا به آنها تأسّى كند ، نگريستن به كتاب خدا و سنت پيامبرش صلّى اللّه عليه و آله و مطالعهء

--> ( 1 ) تغابن / 9 : اين در زمانى خواهد بود كه همه شما را در آن « روز اجتماع » گردآورى مىكند .